Undercover in het corps

Het Rambamprogramma over ontgroeningen zorgde al voor de uitzending dat de universiteiten van Utrecht en Rotterdam de banden met hun studentencorps verbraken. Presentator Lars Gierveld vertelt over ‘the making of’.
Door Thereza Langeler

Undercover in het corps, dat is volgens mij nog nooit eerder gelukt.

‘Nee, dat klopt. Het was logistiek ook een hele operatie.’

Waar liepen jullie zoal tegenaan?

‘De techniek is heel moeilijk – hoe film je zoiets? We hebben het uiteindelijk gedaan met brillen. Maar die zijn nog niet zo ver ontwikkeld. Je moet je de meest irritante architect voorstellen, met zo’n hoornen bril, en dan waren deze nog twee keer zo groot. Echt onopvallend was het dus niet. En je kunt maar beperkt opnemen met zo’n bril. Maar ik ben echt heel trots op de undercoverfeuten.

Dat undercoverwerk doen we normaal gesproken zelf, maar ik kan natuurlijk niet voor een achttienjarige student doorgaan en de rest ook niet echt. Dus we hebben studenten gecast, hen goed voorbereid, en zij hebben zich bij een vereniging ingeschreven, in een andere stad dan waar ze zelf studeerden.’

Hebben jullie eigenlijk ook iemand naar Vindicat gestuurd?

‘We zijn in Groningen geweest, ja, maar dat was maar voor een paar uur. Daarna haakte onze feut af: hij kon het niet aan. Niet dat hem hele erge dingen zijn aangedaan, maar hij was geschrokken van het geschreeuw. Dat kan natuurlijk ook best heftig zijn, zeker als je geen intrinsieke motivatie hebt om lid te worden.

We zijn niet lang genoeg bij Vindicat geweest om te bepalen of de ontgroening daar wel of niet goed gegaan is, maar omdat de vereniging wel bij ons onderzoek hoorde, zitten er wel wat sfeerbeelden van in de uitzending.’

Waarom wilden jullie eigenlijk in het corps duiken?

‘Dit soort verenigingen zijn echt gesloten bolwerken. Als je ze opbelt met vragen over hun ontgroening, krijg je altijd afwerende reacties. Iedereen is al heel lang benieuwd hoe het er nou écht aan toegaat, dus dat wilden we wel eens zien. Niet met het doel om ze te veroordelen. Ontgroenen moet op zich kunnen, vind ik. We wilden echt objectief gaan bekijken: houden die clubs zich nou aan hun eigen gedragsregels? En er zijn nare incidenten voorgevallen.’

Bij het Utrechtse vrouwencorps UVSV zou tijdens de ontgroening een meisje zijn gedwongen te eten tot ze moest overgeven. Van een ander meisje zou astmamedicatie zijn afgepakt. Bij de Rotterdamse RSC raakte een jongen bewusteloos, vermoedelijk na een klap op het hoofd. Geen van deze incidenten zijn gefilmd, maar ze worden wel bevestigd door aspirantleden.

Dus de regels worden massaal aan de laars gelapt?

‘Nee, dat kun je niet zo zeggen. In Rotterdam waren de introductiekampen gescheiden voor jongens en meisjes. Bij de jongens zag je duidelijk dat het heel fysiek was: duwen, trekken, intimideren. Maar de vrouwen verdienen echt een pluim. Daar ging het juist heel goed: niemand werd persoonlijk vernederd, niemand ging over de schreef, en de ontgroening diende duidelijk het doel van groepsvorming. Zij doen het gewoon heel goed. Dat mag ook wel eens gezegd worden.’

Is de reactie van de Erasmusuniversiteit dan niet een beetje drastisch? Alle banden verbreken, terwijl een deel van de vereniging het dus wél goed doet?

‘Volgens mij gaat het zowel in Utrecht als in Rotterdam om voorlopig opschorten van subsidies, net zoals in Groningen gebeurd is met Vindicat. Dit lijkt mij een kraakheldere reactie van de universiteiten: wat hier gebeurd is, pikken we niet. Maar het lijkt me ook goed dat de universiteiten en de verenigingen in gesprek gaan. Ja, en of dit nu oneerlijk is voor de Rotterdamse vrouwen… uiteindelijk is het wel één vereniging met één bestuur, dat de boel op orde moet hebben.’

UVSV schrok er nogal van dat jullie geweest waren. Het bestuur noemt het schending van de privacy van de leden. Begrijp je die reactie?

‘Ik begrijp dat ze op deze manier reageren, dat wel. Maar we hebben iedereen volkomen onherkenbaar in beeld gebracht. Privacy is altijd heel belangrijk voor Rambam, en we vragen ons ook altijd af: heiligt het doel de middelen? Zouden we dit verhaal ook op een andere manier kunnen vertellen? In dit geval was het antwoord: nee, dat kan niet.’

Rambam is donderdagavond om 21:10 te zien op NPO 3.

10 January 2018 | 10-1-2018, 11:49