Nederlanders zijn dolgelukkig

Wat is geluk? Hoe word je gelukkig? Dimitris Ballas, hoogleraar bij de Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen, is expert op het gebied van de economische geografie van het geluk. Hij weet het antwoord op deze vragen.
 Door Anne Floor Lanting

Bent u gelukkig?

‘Ja, ik ben behoorlijk gelukkig. Op mijn werk kan ik mijn potentieel waarmaken en een nuttige bijdrage leveren. Ik geef les in een dynamische en internationale omgeving. Als ik het in termen van de geografie van het geluk zou moeten vatten, kan ik zeggen dat ik op mijn plaats ben. Nederland staat boven aan de lijst van gelukkigste landen in Europa.

Bovendien is het in Groningen gemakkelijk om het gezellig te hebben en contact te hebben met vrienden. De stad heeft een hele levendige sfeer, mede door de diverse internationale bevolking, en ligt ook nog eens dicht bij de natuur. Met een half uurtje fietsen ben je al op het prachtige platteland. Alles bij elkaar genomen, mijn persoonlijke omstandigheden en hun relatie met hun omgeving ben ik erg gelukkig.’

Maar wat is geluk nou eigenlijk?

In principe is het gewoon “je goed voelen”; het idee dat je je dagelijks leven fijn vindt. Op een dieper niveau gaat het over je potentieel waarmaken, gerespecteerd worden, andere mensen kunnen helpen en bijdragen aan het welzijn van de mensen om je heen. Je moet het idee hebben dat je leven zin heeft.

Op basis van mijn eigen werk zou ik zeggen dat interpersoonlijke relaties, een gevoel van eigenwaarde, waardering en een gevoel van voldoening de bepalende factoren voor geluk zijn. Je inkomen en andere middelen zijn ook wel belangrijk, maar voornamelijk omdat je daardoor jezelf en je persoonlijke relaties kan ontwikkelen.’

Wat is de link tussen economie en geluk?

‘Mensen gaan er meestal vanuit dat economen alleen maar naar eigenbelang kijken, naar hoe iedereen voor zichzelf zorgt. Ik weet niet zeker of dat wel de beste manier is om economiën te beschrijven. Alles wat we doen is erop gericht om onszelf beter te laten voelen. Dus dat moeten we meten en kijken wat voor effect beleid heeft op persoonlijk en algemeen geluk.

We stellen steeds vaker dat je geluk kunt meten en in kaart brengen. Economen gebruiken bijvoorbeeld al heel lang econometrie om de effecten van variabelen als geld en vrienden op geluk te meten.

En omdat ik bij ruimtelijke wetenschappen op de geografieafdeling werk is geografie ook een variabele. Het is bijvoorbeeld heel interessant om te zien hoe werkgelegenheid, gelijkheid en iemands nabijheid tot de natuur hun geluk beïnvloedt.

Als je daar een overzicht van hebt, kun je vervolgens naar beleid kijken. Als de regering bijvoorbeeld een wet maakt die ongelijkheid vermindert, en je weet dat mensen gelukkiger worden van minder ongelijkheid, dan kan je laten zien hoeveel gelukkiger mensen zijn geworden van de herverdeling van inkomens.’

Volgens uw gegevens staat Nederland bovenaan de lijst van gelukkigste landen in Europa. Hoe komt dat? Waar wonen de ongelukkigste mensen van Europa?

‘Nederland en Scandinavië, en dan vooral Denemarken en IJsland, hebben de hoogste scores op het gebied van geluk. Dat heeft vooral te maken met de sociale samenhang en weinig ongelijkheid. Zoals Richard Wilkinson, een bekend onderzoeker op het gebied van maatschappelijke ongelijkheid, ooit zei: Als je de Amerikaanse droom najaagt, kun je dat het beste in Denemarken doen. De sociale mobiliteit is erg hoog en mensen hebben er meer kansen. Landen die mensen de kans geven hun potentieel waar te maken, maken je vaker gelukkig.

Bij zo’n vergelijking moeten we wel rekening houden met taalkundige en culturele verschillen. In het Engels wordt het woord ‘happy’ heel vaak gebruikt, terwijl Nederlanders het woord ‘gelukkig’ niet dagelijks gebruiken. Je zou kunnen beweren dat mensen die het woord ‘happy’ dagelijks gebruiken zichzelf ook in een enquête zo zouden omschrijven. Maar in andere culturen is bescheidenheid heel belangrijk, dus daar zullen mensen minder snel zeggen dat ze gelukkig zijn. Ik denk dat het huidige onderzoek onvoldoende aandacht heeft voor dergelijke zaken.’

Ballas houdt zijn oratie ‘The Economic Geography of Happiness’ op dinsdag 13 november in het Academiegebouw, om 4 uur ‘s middags. Op woensdag 14 november geeft hij een lezing over ‘The Impact of Inequality’ in het Academiegebouw, om 8 uur ‘s avonds.

English

13 November 2018 | 13-11-2018, 16:27