Universiteit

Tex de Wit over schaken en Lubach

Niet altijd een goede verliezer

Extra code
Hij is niet alleen de hoofdschrijver van Zondag met Lubach, maar ook verdienstelijk schaker. En dus komt Tex de Wit maandag naar Groningen ter ere van het Tata Steel Chess Tournament. ‘Ik ben helaas te laat begonnen om ooit wereldkampioen te kunnen worden.’
Door Anne Floor Lanting
Tex de Wit

Wereldkampioen zal hij nooit worden. Daarvoor leerde Tex de Wit (31) het spel veel te laat. Op zijn achtste pas. ‘Voor schaakbegrippen is dat relatief oud.’

En dus werd hij cabaretier, presentator en natuurlijk schrijver van het satirische programma Zondag met Lubach. Maar de liefde voor het schaken bleef. De Wit bleef zo fanatiek spelen dat hij tegenwoordig toch mooi 119e op de nationale ranglijst staat en maandag de lezing ‘Schaken en een beetje seks’ kan houden bij Studium Generale. Hoewel je je bij die seks niet al te veel moet voorstellen. ‘Het helpt waarschijnlijk om meer studenten naar de lezing te trekken’, grinnikt hij. ‘ Een andere reden is er niet echt.’

Moeilijk?

Hij speelde vroeger thuis al veel spellen, maar schaken sprong eruit. ‘Het leukste vind ik de oneindige mogelijkheden. Je moet op zoek naar de beste mogelijkheid en plannetjes verzinnen en je volledig concentreren.’

Het spel heeft het imago ‘moeilijk’ te zijn, weet de Wit, maar de basis is snel te leren. Op elk niveau. ‘Het is moeilijk een heel goede schaker te worden, maar dat is het ook om een goede voetballer te worden. En toch zijn er veel amateurvoetballers.’

Wereldwijd kennen dan ook zo’n miljard mensen de regels van het spel. ‘Ik vind het mooi om te zien dat er in Nederland op veel basisscholen wordt geschaakt. Kinderen leren hierdoor volgens mij zelf verantwoordelijkheid te nemen, zich te focussen en met tijdsdruk om te gaan.’

Schaakcommentator

Maar hij ging dus eerst het podium op, nadat hij in 2011 een cursus naar keuze kreeg en voor stand-up comedy koos. ‘Dat spookte stiekem al een tijdje door m’n hoofd. Ik weet niet wat voor werk ik nu zou doen als ik toen was gaan boetseren.’

Hij deed auditie voor de Comedy Train in Toomler in Amsterdam, sloot zich een jaar later officieel aan en startte in 2014 bij Zondag met Lubach. De viral video America First, Netherlands Second is van hem en zijn team.

‘Voor Zondag met Lubach is het altijd keihard werken, maar het is ontzettend leuk om te doen. We maken het echt als team, één iemand komt met een idee en dan associëren we er samen op door, iedereen voegt wat toe.’

Heel anders dan wanneer hij zich in zijn eentje voorbereidt voor een optreden. ‘Bij Lubach hebben we altijd een concreet kader en de actuele context waarmee we aan de slag gaan, daarnaast maakt de input van anderen het makkelijker als je zelf even wat minder inspiratie hebt.’

Kop erbij

Zijn ervaring in comedy en op het podium maakten bovendien dat hij uitgroeide tot een veelgevraagd schaakcommentator. Ook bij het Tata Steel Chess Tournament becommentarieert hij één van de rondes in Hilversum. Daarna reist hij af naar Groningen voor een lezing bij Studium Generale en aan het einde van het toernooi presenteert hij de de prijsuitreiking.

‘Mijn niveau is net goed genoeg om het spel van de grootmeesters te snappen en door mijn ervaring in comedy ben ik me bewust van mijn publiek en weet ik mijn commentaar op hun niveau aan te passen.’

Vooral in het begin van een ronde moet hij zijn kop erbij houden. ‘Dan volgen de zetten elkaar snel op.’ Maar verderop nemen spelers langer de tijd om na te denken. ‘Dan is het moment voor grappen en anekdotes’, vertelt De Wit.

Zijn de vier uur die een ronde soms duurt eindelijk voorbij, dan praat hij graag nog even na met de schakers. Huidige wereldkampioen Magnus Carlsen is zijn favoriet. ‘Bij stellingen waarvan iedereen verwacht dat ze uitlopen op een remise weet hij er toch nog winst uit te wringen.’

Winnen

Dat is ook de charme van het spel, vindt De Wit. Een schaakpartij kan lang goed gaan, maar vervolgens kun je verliezen door één domme zet. ‘Heel frustrerend is dat soms. Ik probeer zelf een goede verliezer te zijn, maar ben dat niet altijd. Ik ben sportief genoeg om de tegenstander in zulke gevallen na afloop gewoon een hand te geven, maar kan dan wel flink balen.’

Toch is een verloren schaakpartij nog altijd beter dan een mislukt optreden, vindt De Wit. ‘Je hebt beide zelf in de hand, maar schaken is mijn hobby en comedy mijn werk.’

Hij houdt niet van de druk die het spelen om geld op toernooien op je legt. ‘Professionele schakers hebben die druk bij ieder toernooi, hun inkomen is afhankelijk van hun winst.’

Zijn plannen voor de toekomst? ‘28 januari is de eerste aflevering van het nieuwe seizoen van Zondag met Lubach en in april komen we met een nieuwe reeks van het sketchprogramma Klikbeet, dus ik ben wel even onder de pannen.’

Ook heeft De Wit plannen voor een humoristisch fictieboek. ‘Had ik al gezegd dat mensen naar de schaaklezing moeten komen? Ik heb even gecheckt, er is die avond niks op tv en er draaien ook geen leuke films in de bioscoop. Dan weet iedereen dat alvast.’

De lezing ‘Schaken en een beetje seks’ is op maandag 22 januari om 20:00 in het Academiegebouw.