Een Spinoza én een Stevin voor de RUG-wetenschappers

Foto’s Reyer Boxem/RUG

Prijzen voor Pauline Kleingeld en Linda Steg

Een Spinoza én een Stevinpremie voor de RUG

De RUG gaat er dit jaar met twee van de meest prestigieuze wetenschapsprijzen van Nederland vandoor. Filosoof Pauline Kleingeld wint een Spinozapremie, ook wel de ‘Nederlands Nobelprijs’ genoemd. Milieupsycholoog Linda Steg krijgt een Stevin.
19 juni om 8:02 uur.
Laatst gewijzigd op 22 juni 2020
om 13:21 uur.
juni 19 at 8:02 AM.
Last modified on juni 22, 2020
at 13:21 PM.


Christien Boomsma

Door Christien Boomsma

19 juni om 8:02 uur.
Laatst gewijzigd op 22 juni 2020
om 13:21 uur.
Christien Boomsma

By Christien Boomsma

juni 19 at 8:02 AM.
Last modified on juni 22, 2020
at 13:21 PM.
Christien Boomsma

Christien Boomsma

Achtergrondcoördinator en wetenschapsredacteur
Volledig bio
Achtergrondcoördinator en wetenschapsredacteur
Full bio

Linda Steg was even stil toen ze het telefoontje kreeg van onderzoeksfinancier NWO met de mededeling dat ze een Stevinpremie kreeg van 2,5 miljoen euro. ‘Wat?’ wist ze tenslotte uit te brengen. ‘Ik moet dit even tot me door laten dringen.’

En daarna mocht ze het nog aan niemand vertellen ook. Alleen haar vriend mocht het weten. En natuurlijk de communicatiemensen en journalisten die het nieuws te horen kregen onder strikte beloftes van geheimhouding.

Ook Pauline Kleingeld was overdonderd. Zij krijgt een van de vier Spinozapremies. Ook ter waarde van 2,5 miljoen euro. En nee, dit had ze nooit verwacht. ‘Er zijn zoveel mensen die goed onderzoek doen.’

Beide premies belonen het werk van excellente onderzoekers. Waar de Spinozapremie vooral fundamenteel wetenschappelijk onderzoek wil stimuleren, gaat het bij de Stevin meer om de maatschappelijke impact.

Invloedrijk

Steg krijgt haar prijs voor haar werk in de milieupsychologie. Een vak waarin ze, aldus de jury, een van de meest invloedrijke en innovatieve pioniers is. Ze wil weten waarom mensen milieuvriendelijk gedrag vertonen – of niet. En wanneer ze bereid zijn hun persoonlijke gemakken opzij te zetten voor het hogere belang.

Haar belangrijkste vondst is dat het hen niet enkel gaat om ‘rationele’ feiten of kosten-batenanalyses. Morele- en milieuoverwegingen blijken ook van groot belang. Ze schreef een invloedrijk klimaatrapport voor de VN en stond al vijf keer op de lijst ‘most influential scientific minds’ van Thomas Reuters.

Filosoof Kleingeld krijgt de premie vanwege haar vernieuwende blik op het werk van de achttiende-eeuwse filosoof Kant. Niet alleen laat ze zien dat Kants racistische en seksistische vooroordelen doorschemeren in zijn werk, ook zet ze haar visie op Kants ethiek in om met nieuwe inzichten te komen op het gebied van moreel universalisme en de vrije wil.

Op het Academiegebouw hangt een vlag met felicitaties aan Pauline Kleingeld en Linda Steg. Die werd uitgerold door (vlnr) bestuurslid Hans Biemans, decaan Kees Aarts van de Faculteit GMW, bestuursvoorzitter Jouke de Vries, decaan Lodi Nauta van de Faculteit Wijsbegeerte, rector magnificus Cisca Wijmenga en Stephan van Galen, directeur Bureau van de Universiteit.

Geen feestje

De onderzoekers missen door de coronacrisis het feestje rond de bekendmaking op het jaarlijkse congres voor wetenschapscommunicatie Bessensap. Niet heel erg, vinden ze. Al vindt vooral Steg het jammer dat ze haar collega’s niet zal zien als ze het nieuws horen. ‘Toen ik afgelopen jaar een lintje kreeg, wist iedereen ervan, maar ik niet. Nu is het andersom, maar kan ik hun gezichten niet zien.’

Beide onderzoekers weten al wat ze met hun prijs willen doen. Kleingeld wil proberen of ze met haar interpretatie van Kants ethiek een bijdrage kan leveren in hedendaagse discussies over moreel universalisme. ‘Een beetje tegen de stroom in, want we leven in een tijd van relativisme en scepticisme’, zegt ze.

Steg wil proberen haar sociaalwetenschappelijk onderzoek te integreren in klimaatmodellen. ‘Want al die modellen gaan uiteindelijk over mensen en menselijk gedrag.’

Meer winnaars

Naast Pauline Kleingeld, ontvangen ook biofysicus Nynke Dekker van de TU Delft, bio-organisch chemicus Jan van Hest van de TU Eindhoven en immunoloog Sjaak Neefjes van het Leids Universitair Centrum een Spinozapremie. Kankeronderzoeker Ton Schumacher van het Antoni van Leeuwenhoek is de tweede ontvanger van een Stevinpremie.

Het is de eerste Stevinpremie voor de RUG sinds deze in 2018 in het leven is geroepen. Spinozapremies bestaan al veel langer. Eerdere RUG-winnaars waren de natuurkundige George Sawatzky (1996), medisch bioloog Dirkje Postma (2000) en chemicus en latere Nobelprijswinnaar Ben Feringa (2004).

Na tien jaar stilte volgden daarna trekvogelprofessor Theunis Piersma in 2014 en geneticus en huidig rector magnificus Cisca Wijmenga in 2015. In 2016 wonnen filosoof Lodi Nauta en technisch natuurkundige Bart van Wees. Vorig jaar was sterrenkundige Amina Helmi aan de beurt.

UKrant sprak afgelopen week met beide laureaten:

Zoektocht naar een rechtvaardige wereld

Bestaan er universele waarden in deze wereld? Principes die gelden voor ieder mens? RUG-filosoof Pauline Kleingeld wil haar Spinozapremie gebruiken om dat te onderzoeken. ‘Veel mensen denken tegenwoordig dat die niet bestaan. Maar ik wil het toch proberen.’ Lees hier het interview met Pauline Kleingeld.

Milieuonderzoeker, maar geen activist

Ze was al een van de meest invloedrijke psychologen ter wereld. Nu krijgt milieupsycholoog Linda Steg de Stevinprijs voor haar onderzoek naar milieubewust handelen. ‘Een activistische houding is niet goed. Niet als het gaat om wetenschap.’ Lees hier het interview met Linda Steg.

English