Censuur

Vorige week ging het internationaal al viral maar inmiddels heeft het ook de Nederlandse media bereikt: het filmpje van de in blauw geklede journaliste die haar ongenoegen over een in het rood geklede collega kenbaar maakt door met haar ogen te rollen.
Door Gerrit Breeuwsma

De laatste zou volgens een bericht in de NRC op een persconferentie van het Nationale Volkscongres in China een onkritisch betoog hebben gehouden over ‘de transformatie van de verantwoordelijkheid van beheer van staatseigendommen’. Geen idee wat dat is.

De journaliste zou met haar rollende ogen blijk hebben gegeven van haar ‘ogenschijnlijke irritatie’. Omdat de vrouw tot dusverre niets heeft willen loslaten over het waarom van haar rollende ogen, blijft het in laatste instantie echter gissen wat ze er precies mee bedoelde.

Ik heb het filmpje meerdere malen bekeken en mij viel op dat de irritatie van de blauwe reporter het grootst lijkt kort nadat ze haar rode college van top tot teen heeft opgenomen. Het is dus best mogelijk dat ze dacht: ‘Welke idioot draagt nu zo’n belachelijk rood pakje; dat blauwe van mij is veel mooier’. Geloof me, dat komt voor onder vrouwen.

Maar goed, dat zal het wel niet zijn, want de vrouw is in China onmiddellijk in ongenade gevallen. Haar naam – Liang Xianggi – is momenteel het meest gecensureerde woord in de Volksrepubliek en dat zegt wel iets want in China word je nu eenmaal niet zomaar in de ban gedaan. Het schijnt dat ook haar accreditatie voor het congres is afgenomen en volgens de geruchtenmachine is ze zelfs haar baan kwijt.

Dat zette me wel even aan het denken, want zelf irriteer ik me voortdurend aan van alles en nog wat. Dat komt omdat ik het van nature met veel dingen oneens ben. Andere keren ben ik ronduit tegen. Dat steek ik meestal niet onder stoelen of banken en om mijn irritatie kracht bij te zetten rol ik dan vervaarlijk met mijn ogen. Er zijn dagen dat ik er gewoon duizelig van wordt.

In China had het er voor mij dus niet best uitgezien.

Sowieso zou ik er geen leven hebben, want de censuur zou me voortdurend in de problemen brengen. Zo is een groot aantal woorden sinds kort verboden op het internet, waaronder: ‘ik ben tegen’, ‘het oneens zijn met’ (hier zou deze column dus al meteen op zwart gaan), ‘schaamteloos’, ‘overstappen met de trein’, ‘tegen de stroom ingaan’, ‘de wet veranderen’, ‘de mouwen oprollen’, maar ook ‘Disney’ en ‘Winnie de Pooh’. Dat laatste omdat de grote roerganger Xi Jinping enige gelijkenis met het gezellige beertje schijnt te vertonen en daar mag je hem niet aan herinneren.

Onwillekeurig vraag je je af welke woorden in Nederland in aanmerking zouden komen voor zo’n censuurlijst en hoeveel overlap dat met de Chinese lijst zou opleveren.

Censuur bestaat natuurlijk niet in Nederland, maar waarschijnlijk heeft iedereen wel een lijstje van woorden die hij liever nooit weer hoort of leest. ‘Zwarte Pieten’ zal op menig lijstje staan, anderen zien ‘multicultureel debat’ liever verdwijnen. Onze premier zou er wellicht het woord ‘referendum’ aan toe willen voegen (De Groningse Vereniging voor Volksvermaken overweegt op Koningsdag Willem Alexander en Maxima te verrassen op een aantal gezellige oud-Hollandse gebruiken, zoals koekhappen, kantklossen en referendummen). Zelf ben ik een voorstander van het verbieden van ‘multifocáááále bril’ (alleen het woord hoor, want verder bevalt hij me goed).

Ons college van bestuur heeft, zo vermoed ik, het woord ‘Yantai’ in de ban gedaan, want was dat volgens Poppema begin 2015 ‘nog mooier dan ik dacht’, en werd ons verzekerd dat de academische vrijheid er geen enkel gevaar liep, drie jaar later en enkele miljoenen armer hoor je er ineens niets meer over.

Maar goed, of we met het huidige Chinese klimaat de academische vrijheid aan de beoogde University of Groningen Yantai ooit hadden kunnen waarborgen, laat zich nu niet meer vaststellen. Ik durf het echter te betwijfelen.

De Chinezen zullen wel niet erg ingenomen zijn met de gang van zaken, maar of ze dat Poppema en de zijnen zwaar aanrekenen? Misschien dat ze het er in China ook niet meer over willen hebben. Mogelijk dat ze daarom onlangs de woorden ‘incapabele leider’ aan de censuurlijst hebben toegevoegd.

21 March 2018