Stress verandert het brein

Stress verandert je hersenen, maar ze kunnen herstellen

Als je voortdurend stress ervaart, veranderen je hersenen. Dat kan problemen zoals depressie en angst tot gevolg hebben. Maar de hersenen kunnen ook weer snel herstellen, ontdekte Bruno Giacobbo.
Door Christien Boomsma

Bruno Giacobbo is al lange tijd gefascineerd door stress. Het is overal om ons heen, de hele tijd. ‘Alles wat we doen zorgt voor een zekere mate van stress. Dus is het belangrijk om te weten hoe dat ons leven vormt’, zegt hij.

Onderzoek heeft al uitgebreid aangetoond dat stress gerelateerd is aan veel hedendaagse gezondheidsproblemen, zoals depressie en angstgevoelens. Maar wat doet stress precies met de hersenen? Je kunt niet zomaar een menselijk brein opensnijden om te kijken wat er van binnen gebeurt. En het is ook heel lastig om dit soort onderzoek te standaardiseren.

Dus deed Giacobbo zijn onderzoek niet op mensen, maar op ratten. ‘Dat zijn extreem sociale dieren en heel intelligent. En ze reageren op grotendeels dezelfde manier als mensen wanneer ze onder stress staan.’

Samen in een kooi

Hij bestudeerde de effecten van kortdurende stress – bijvoorbeeld als je een tentamenweek hebt – en langdurige stress, bijvoorbeeld wanneer je als kind thuis mishandeld wordt.  

Giacobbo bootste deze stress-situaties na door ratten die drie maanden volkomen geïsoleerd hadden geleefd te vergelijken met dieren die tijdens dezelfde periode samen met andere ratten en speeltjes in een grote kooi woonden.   

Om kortdurende stress te onderzoeken, zette hij een grote, agressieve rat vijf dagen lang bij een kleiner exemplaar in de kooi.

Gestreste ratten worden dik

De uitkomsten waren helder. De ratten die alleen leefden, waren dikker geworden. ‘Ze hadden natuurlijk ook niet veel meer te doen dan eten en slapen.’ Ze waren ook rusteloos en angstig. En hun kortetermijngeheugen was veel slechter dan dat van de dieren die in een omgeving met veel stimuli hadden geleefd.   

Giacobbo onderzocht daarna hun hersenen en ontdekte daar ook verschillen. De geïsoleerde ratten hadden minder BDNF, een eiwit dat gelinkt wordt aan het geheugen en hersenplasticiteit. ‘En bij mensen wordt BDNF geassocieerd met depressie en dementie.’

Tot slot zocht hij met behulp van PET-scans naar ontstekingen in de hersenen. De gestreste dieren hadden daar meer last van. ‘Als zoiets lang duurt, kan het onomkeerbaar zijn en wordt de ontsteking chronisch’, zegt Giacobbo. ‘Dan zullen de dieren lang lijden.’  

Depressief gedrag verdwijnt

Giacobbo’s test voor kortdurende stress had een opwekkender resultaat. De ratten die vijf dagen lang gekoeioneerd waren door een grotere soortgenoot vertoonden ook tekenen van depressie, net als de dieren die in hun eentje leefden. Ze waren angstig en hadden meer last van ‘anhedonie’ – ze konden nergens meer van genieten. ‘Dat testten we door ze suikerwater te geven. Als ze dat niet drinken, weten we dat ze geen vreugde ervaren.’ De ratten gingen ook niet met andere dieren om. ‘Dat is ook wel logisch, natuurlijk.’ 

Maar terwijl de langdurige stress een chronisch effect op de hersenen lijkt te hebben, kwamen de ratten die maar kort gestrest waren daar snel weer overheen. ‘Toen we de dieren twee weken na afloop van de proeven nogmaals testten, was het gedrag helemaal verdwenen’, zegt Giacobbo. ‘Ik dacht echt dat ze heel lang gestrest zouden blijven. Maar toen waren ze zomaar opeens weer de oude. Dus dat is wel een soort happy ending.’  

Hij adviseert studenten die stress ervaren om regelmatig te ontspannen. Hoe je dat doet, is jouw keuze. ‘Het is maar net wat bij jou past’, zegt Giacobbo.  

Hoe je brein tijd inschat

Er is geen interne klok

Hoe je brein tijd inschat

Als je ’s avonds laat alleen op de bus staat te wachten, lijkt dat een eeuwigheid te duren. Maar wanneer je in een bar met een vriend aan het kletsen bent, vliegt de tijd voorbij. Hoe kan dat? Wat gebeurt er dan in je hersenen?
Door Anna Koslerova / Vertaling Saskia Jonker

‘Tijd is een aantrekkelijk onderwerp, omdat het een heel raar iets is’, zegt cognitief-neurowetenschapper Nadine Schlichting. We denken dat we weten wat we bedoelen als we het hebben over het verstrijken van tijd; maar hoe je tijd ervaart verschilt van cultuur tot cultuur. Westerse mensen beschouwen tijd als een lineair concept, terwijl Japanners tijd als een cirkel zien. Door die verschillen vroeg Schlichting zich af: is er een universele biologische factor die ons helpt om tijd te meten?

Het was een groot vraagstuk. ‘Ik wilde weten hoe tijd werkt in de hersenen. Achteraf was dat nogal naïef. Maar dit soort onrealistisch enthousiasme is misschien wel precies wat promovendi nodig hebben aan het begin van hun lange, hobbelige weg’, zegt Schlichting. En hoewel ze veel tegenslagen heeft gehad, kon ze vorige week eindelijk haar proefschrift verdedigen.

Geen interne klok

In haar eerste experimenten werd hersenactiviteit gemeten door middel van EEG-onderzoek. Proefpersonen werden in hun eentje in een kamer gezet met een scherm waarop een aantal stippen te zien was. Tijdens het eerste deel van het experiment moesten de deelnemers kijken naar het aantal stippen. Tijdens het tweede deel werd hen gezegd dat ze zich alleen moesten focussen op het verstrijken van de tijd.

Schlichting hoopte dat de hersenactiviteit van de twee groepen zou verschillen. ‘Dat zou aangeven dat het brein speciale gebieden heeft die tijdgerelateerde informatie verwerken’, zegt ze.

Maar dat was niet zo. ‘Ik kreeg heel overtuigende nulbevindingen: we hebben zeker geen interne klok in onze hersenen.’

Geen mislukking

Aanvankelijk was Schlichting teleurgesteld. Maar terugkijkend ziet ze de waarde van de resultaten. ‘Nulbevindingen zijn belangrijk. Het maakt me niet zoveel uit als ik niets vind, want dat zegt ook iets.’ 

En de experimenten waren geen totale mislukking. Ze moest haar oorspronkelijke these verwerpen, maar ze vond wel iets interessants: wanneer de proefpersonen zich richtten op het aantal stippen op het scherm, leken ze tijd anders te ervaren afhankelijk van hoeveel stippen er getoond werden.

Iemand die keek naar een scherm met vier stippen, had bijvoorbeeld het idee dat de tijd langzamer voorbij ging dan iemand die naar een scherm keek met slechts twee stippen. ‘Dat was raar, dus ik besloot dat verder te onderzoeken.’

Input

Ze herhaalde het experiment. ‘Uit andere studies kwamen – naast het effect dat ik tegenkwam – vergelijkbare resultaten met andere dimensies, zoals grootte en snelheid.’ Haar bevindingen waren duidelijk: hoe hoger het aantal stippen, hoe sneller de tijd voorbij lijkt te gaan. Input van buiten beïnvloedt onze perceptie van tijd.

Waarom is dat belangrijk? Omdat we in het dagelijks leven constant input van buiten gebruiken om tijdsduur in te schatten. Als je bijvoorbeeld van een flinke afstand een bal op je af ziet komen, weet je dat je meer tijd hebt om hem te vangen dan wanneer hij van dichterbij gegooid was.

Schlichtings experimenten bevestigen dat je brein het beste werkt als je ‘informatie over tijd combineert met andere input’, zegt ze. Die gegevens heb je nodig om iets te kunnen zeggen over het verstrijken van tijd, juist omdat we geen interne klok of specifiek zintuig voor tijd hebben.

Nuttige kennis

Schlichting hoopt dat de wetenschappelijke gemeenschap het idee loslaat dat tijdperceptie een intern proces is, en zich gaat verdiepen in de manieren waarop we bij allerlei verschillende bronnen informatie inwinnen over tijd.

Haar bevindingen zijn geen abstracte wetenschappelijke leukigheidjes, zegt Schlichting. Dat onze omgeving zo’n invloed heeft op hoe we tijd beleven is nuttige kennis die we allemaal kunnen toepassen in ons dagelijks leven.

In een chaotische omgeving besteden we bijvoorbeeld minder aandacht aan hoeveel tijd er verstrijkt, terwijl een minder stimulerende omgeving er juist voor kan zorgen dat de tijd langzamer lijkt te gaan. ‘In een café met een minimalistisch interieur zal de tijd voor je gevoel minder snel voorbij gaan. Een druk, luidruchtig café heeft waarschijnlijk het tegenovergestelde effect.’

Rouwstoet moet in de remmen voor haastige student

‘Te triest voor woorden’

Rouwstoet moet in de remmen voor haastige student

Auto’s moeten vaak bovenop de rem staan als ze over de Crematoriumlaan naar het uitvaartcentrum van Yarden rijden. Studenten op weg naar Zernike steken de weg klakkeloos over, dwars door een rouwstoet heen.
Door Paulien Plat

‘Het is echt te triest voor woorden’, zegt Wim Hogekamp, uitvaartverzorger bij het crematorium van Yarden. Er zijn fietsers bij die even netjes stoppen bij de kruising. ‘Maar een heel groot deel fietst gewoon door.’ Dat het lastig kan zijn om op de rem te trappen als je onderdeel bent van een stroom fietsers, snapt hij. ‘Maar een beetje respect is wel op zijn plaats.’ 

Langs het fietspad staat voor de kruising met de Crematoriumlaan een knalgeel bordje: ‘Respect’, staat erop, met een afbeelding van een lijkwagen eronder. Het is verboden om een rouwstoet te doorkruisen, maar veel mensen trekken zich daar niets van aan. Haastige studenten gooien nog even snel hun fiets voor een rouwauto of schieten tussen de volgauto’s door. 

Soms gaat het maar net goed en moet de rouwauto vol op de rem. Volgens Hogekamp is het dagelijkse kost. ‘We hebben er echt heel veel last van. Je kunt alle scenario’s opnoemen, en het gebeurt.’ Hij vindt het vooral naar voor de nabestaanden die afscheid komen nemen van een geliefde. ‘Maar ook voor ons, de uitvaartverzorgers, is het erg vervelend.’ 

Meer meldingen

Yarden kaart zulke voorvallen aan bij de gemeente; het aantal meldingen is de afgelopen maanden toegenomen. Gemeentewoordvoerder Peter Grondsma denkt dat dit te maken heeft met de start van het studiejaar en de komst van een nieuwe lichting studenten die onbekend is met de situatie. ‘Daarom hebben we als gemeente die gele borden geplaatst.’

Bij Yarden merken ze nog niet veel verschil. ‘Tsja, er staat een bordje. Maar respect heb je, of niet’, zegt Hogekamp. ‘Het mooiste zou zijn als iedereen gewoon even stopt.’ 

De herinrichting van het kruispunt biedt mogelijk soelaas. ‘Daar gaan we dit jaar of aankomend jaar mee aan de slag’, zegt Grondsma. ‘We gaan het logischer maken met gekleurd asfalt.’ De bedoeling is dat fietsers dan sneller afstappen en wachten tot de rouwstoet gepasseerd is. Maar, benadrukt Hogekamp, ‘het blijft een kwestie van fatsoen’. 

Nieuwe tentamentijden zijn even wennen voor studenten

Nieuwe tentamentijden zijn even wennen voor studenten

Opeens zijn er niet drie, maar vier tentamens per dag in de Aletta Jacobshal. Ze beginnen vroeger, gaan tot ’s avonds laat door en zorgen voor extra drukte rondom het gebouw. En dat is even wennen voor studenten.
Door Paulien Plat

Om acht uur ’s ochtends druppelen de eerste beduusde studenten de Aletta Jacobshal binnen. Het is tentamentijd en het eerste tentamen – voorheen om negen uur – is vervroegd naar half negen. Student international business Bart Rijkens (24) moest zelfs nog eerder komen opdagen. ‘Ik heb extra tijd en moest dus al om acht uur beginnen’, zegt hij na afloop. 

Moeilijk concentreren

Bart vond het moeilijk om zich te concentreren. ‘Er zijn nooit colleges om acht uur, ook niet om half negen. Dat ritme heb ik gewoon helemaal niet. Als ik om elf uur naar bed ga, slaap ik niet.’ 

Het is voor meer studenten even wennen. ‘Wij hebben nou eenmaal een ander ritme’, beaamt Maartje te Brake (20), student rechtsgeleerdheid. ‘Om half negen is er echt nog niemand wakker.’ 

Maar ook de late tentamens zijn een probleem, zegt Maartje. Afgelopen maandag had ze ’s avonds van zeven tot tien uur een tentamen. ‘Ik had echt geen concentratie meer aan het einde. Op een gegeven moment moest ik alleen maar lachen.’

Extra drukte

Van de extra drukte buiten merkt Maartje niet zoveel. ‘Het was bij de tentamens van rechten altijd al druk, ik zie eigenlijk niet echt verschil’, zegt ze. Ilse Thomson (22), die econometrie studeert, bevestigt dat. ‘Vlak voor het begin van een tentamen zit je altijd al als sardientjes in een blik.’

Tijdens de tentamens houden handhavers in de gaten dat er geen overlast veroorzaakt wordt. Studenten die lawaai maken, worden weggestuurd. En dat werkt, zegt Bart. ‘Je hoort niet zoveel van de mensen op de gang.’

RUG-studenten naar D66-congres met motie tegen Van Rijn

Martin van Rijn overhandigt onderwijsminister Ingrid van Engelshoven het rapport van de commissie-Van Rijn.

‘Plan zorgt voor hogere werkdruk’

Studenten naar D66-congres met motie tegen Van Rijn

De D66-fractie in de Tweede Kamer moet zich uitspreken tegen de herverdeling van onderwijsgelden van de alfa- en gamma- naar de bètadisciplines, vinden RUG-studenten en D66-leden Romy Dekker en Thomas Hoekstra.
Door Koen Marée

Zij dienen daartoe een motie in tijdens het partijcongres op 9 november.

Onderwijsminister Ingrid van Engelshoven (D66) kondigde de herverdeling aan naar aanleiding van het in mei verschenen rapport van de commissie-Van Rijn. Als het plan uitgevoerd wordt, schrijven de studenten, zal dat ‘vermoedelijk resulteren in een hogere werkdruk voor het universitair personeel’. 

Ook stellen Dekker en Hoekstra dat investering in onderwijs en onderzoek in de hele breedte noodzakelijk is, voor een interdisciplinaire aanpak van maatschappelijke problemen.

Uit de plannen van Van Engelshoven bleek in juli dat de RUG vanaf 2021 4,5 miljoen euro per jaar minder ontvangt, ten faveure van de technische universiteiten. Als de voorgestelde herverdeling van gelden door de universiteit over zou worden genomen, kost dat volgens een berekening van de RUG in Groningen 186 banen.

Bewegingsruimte

Dekker, die Europese Talen en Culturen studeert, verwacht dat de motie zeker steun zal krijgen tijdens het congres. Als de motie wordt aangenomen, dan heeft de fractie in de Tweede Kamer nog wel bewegingsruimte om er zelf invulling aan te geven. ‘Het hoeft niet zo te zijn dat er per direct wat gebeurt. Maar als een meerderheid van de leden vóór stemt, is dat een duidelijk signaal.’

De twee studenten dienen ook nog een motie in voor de herinvoering van de basisbeurs. Onlangs gaf D66-leider Rob Jetten voorzichtig aan open te staan voor een alternatief voor het leenstelsel. ‘Wij willen de basisbeurs terug’, zegt Dekker, ‘al zijn binnen de partij de meningen hierover verdeeld.’

Fareeba zag hoe Ergün S. neergeschoten werd

Fareeba Sheedfar fotografeerde de arrestatie vanuit haar appartement.

RUG-medewerker fotografeerde arrestatie

Fareeba zag hoe Ergün S. neergeschoten werd

Het had een luie zondagochtend moeten worden. Maar toen zag Fareeba Sheedfar, die bij het Research Data Office van de RUG werkt, hoe Ergün S. door de politie neergeschoten werd.
Door Christien Boomsma

Het ontbijt stond op tafel, de koffie was nog warm. Fareeba Sheedfar en haar man Matthijs Platje zaten zondag klaar voor een rustige start van de dag, toen ze plotseling geschreeuw hoorden buiten. ‘Er wordt natuurlijk vaker herrie gemaakt op straat, maar dat zijn dronkaards, ’s avonds laat. Dit was anders, en heel erg luid.’

Fareeba en haar man renden naar het raam van hun appartement aan het Hoendiep om te kijken wat er aan de hand was. Ze zagen een man in een zwart t-shirt op de parkeerplaats van het tankstation staan, met zijn pistool op een andere man gericht. Die stond misschien een of twee meter verderop. ‘Echt heel dichtbij’, zegt Fareeba, terwijl ze uitbeeldt hoe de man met het pistool stond. 

Ze hoorde schoten en toen begon de tweede man te gillen.

Ergün S.

Een jaar geleden, toen ze met haar man aan het kamperen was in Zuid-Frankrijk, had ze ook schoten gehoord. Eerst dacht ze dat het vuurwerk was, tot ze later hoorde dat er agenten waren neergeschoten in de buurt. Dus nu herkende ze het geluid van een pistoolschot. 

Fareeba greep haar telefoon; haar man zijn SLR-camera. Ze gingen niet meer bij het raam weg. 

Wat er precies aan de hand was, wisten ze op dat moment nog niet. Fareeba had wel gehoord over de twee moorden in Pathé. Zaterdagochtend werden daar de lichamen gevonden van het echtpaar dat de bioscoop schoonmaakte. Ergün S. was gefilmd door beveiligingscamera’s toen hij het pand uitliep. 

Zaterdagavond had Fareeba’s man haar nog gewaarschuwd toen ze er op uit gingen tijdens de nacht van de nacht. ‘Er loopt een moordenaar rond, blijf maar dicht bij mij’, had hij gezegd. Pas toen ze zag hoe de politie de man stripte, realiseerde ze zich: dit moet hem zijn. 

Fareeba Sheedfar.

Nadat S. was neergeschoten, rende de agent op hem af en schopte iets weg dat klonk als metaal. ‘Ik denk dat het een mes was.’ Een halve minuut later verscheen er een politieauto, waar een tweede agent uitstapte die de gewonde S. begon te helpen. ‘Er was zoveel bloed’, zegt Fareeba. ‘Hun handen zaten er helemaal onder en het stroomde de straat op.’

Terwijl er meer politieauto’s verschenen en de omgeving werd afgezet, stopte S. met gillen. ‘We dachten dat hij misschien dood was. Maar toen zagen we hem zijn hand omhoog doen.’ 

Fareeba deelde de foto’s van de arrestatie op Twitter. Zij en haar man zouden die ochtend vrienden bezoeken in Annen, maar die kregen een belletje dat ze het paar niet hoefden te verwachten. ‘We vonden het veiliger om thuis te blijven, er was te veel aan de hand.’ 

Prima geslapen

Het duurde nog tot 14 uur ’s middags voor de politie de zaak had afgerond. Nadat S. was afgevoerd naar het ziekenhuis, moesten er foto’s gemaakt worden en monsters genomen. En daarna werd de straat schoongemaakt. ‘Toen ik hier vanochtend langs kwam, was al het bloed weg.’

Ze was er niet door van slag, zegt Fareeba: ze heeft prima geslapen die nacht. Maar haar collega’s waren wel verbaasd om haar te zien op maandagochtend. ‘Ze hadden verwacht dat ik een dag vrij zou nemen.’ Dat was niet nodig. ‘Maar ik denk dat de agent die deze man heeft neergeschoten wel tijd nodig heeft om bij te komen.’

Zeven miljoen voor aanpak Linnaeusborg

Ruimte nodig voor onderzoekscentrum CBBC

Zeven miljoen uitgetrokken voor aanpak Linnaeusborg

Een grondige upgrade van de Linnaeusborg op Zernike moet ruimte maken voor het prestigieuze Chemical Building Blocks Research Center (CBBC). Het college van bestuur van de RUG ging vorige week akkoord met de klus.
Door Christien Boomsma

De daadwerkelijke opdrachten gaan nog deze week naar de uitvoerders. Daarmee kunnen labzalen die nu al leeg staan op de negende verdieping worden aangepast aan de  de eisen van de chemici die er gaan werken.

‘Voor de jaarwisseling moet de nieuwe labinrichting erin staan’, zegt hoofd huisvesting Andrys Weitenberg van de Faculty of Science and Engineering. ‘Uiterlijk april volgend jaar willen we alles operationeel hebben.’ 

De volledige operatie, die de gehele negende en een deel van de achtste verdieping van de Linnaeusborg betreft, moet ‘ergens volgend jaar’ zijn afgerond, zegt Weitenberg.

De klus kost bijna zeven miljoen euro, waarvan het college van bestuur de zes miljoen verbouwkosten voor zijn rekening neemt. De rest van het geld is nodig voor de aanschaf van zuurkasten en het overige labinterieur. 

Samenwerking

Het onderzoekscentrum CBBC – met Nobelprijswinnaar Ben Feringa als kartrekker – is een samenwerkingsproject tussen de universiteiten van Groningen, Utrecht en Eindhoven en diverse grote bedrijven, waaronder Akzo Nobel.  Het houdt zich bezig met fundamenteel chemisch onderzoek, dat vooral wil weten hoe de wereld moet omgaan met de toenemende vraag naar grondstoffen.

Het CBBC bestaat al sinds 2016, maar breidt zich snel uit, waardoor meer labruimte noodzakelijk is. De Linnaeusborg heeft dat, maar de luchtverversing van het gebouw zat aan zijn top.

‘Toen de Linnaeusborg gebouwd werd, zaten we meteen al aan de maximale luchtcapaciteit van het gebouw’, zegt portefeuillehouder middelen Dick Veldhuis van FSE. ‘Als je dan wilt vernieuwen en ook nog extra zuurkasten wilt plaatsen, dan kan dat niet meer.’ 

Luchttoevoer

Bijna zes miljoen van de verbouwingskosten gaat dan ook naar de capaciteitsuitbreiding van de luchtbehandeling, luchttoevoer en de warmte/koudekoppeling.

Voor de overige bewoners van de Linnaeusborg betekent het dat ze moeten indikken. Nu werken er nog 595 mensen in het gebouw, in 2023 zijn dat er 645. Vooral de biologen van Gelifes moeten het straks doen met minder vierkante meters en meer mensen in het lab. Ook verhuizen er practicumruimtes van de achtste naar de tweede verdieping. 

Gemeente bezuinigt twee ton op RUG-samenwerking

Nog niet duidelijk welke projecten geraakt worden

Gemeente bezuinigt twee ton op RUG-samenwerking

Het Akkoord van Groningen, een samenwerkingsverband tussen de Groningse instellingen voor hoger onderwijs, de provincie en de gemeente, moet het vanaf 2021 met 200.000 euro minder doen.
Door Koen Marée

De gemeente Groningen gaat dertig miljoen euro bezuinigen en brengt daarom haar bijdrage terug. 

Vanuit het Akkoord ondersteunt de RUG gezamenlijke initiatieven met de andere instellingen. Zo wordt met het geld een projectleider ingehuurd voor At Home In Groningen, een website die internationale studenten informeert over de kamermarkt. Ook het recente Standup Economics Festival en het International Welcome Centre North zijn (mede) gefinancierd door het Akkoord.

Welke projecten geraakt gaan worden door de bezuiniging is nog niet bekend. Begin november zitten de zeven partijen – RUG, Hanze, UMCG, Alfacollege, Noorderpoort, provincie en gemeente – met elkaar om tafel om het vervolg te bespreken.

Vierjarenplan ondertekend

De gemeente draagt nu ongeveer een half miljoen euro per jaar bij aan de samenwerking. De andere partijen maken elk 125.000 euro over, waarbij het Alfacollege en Noorderpoort hun bijdrage bundelen. De totale jaarlijkse pot bedraagt nu 1,1 miljoen euro; dat wordt dus 9 ton. 

Het Akkoord van Groningen werd in 2005 afgesloten met als doel de onderwijsinstellingen en de gemeente meer samen te laten werken. Afgelopen november ondertekende onder andere RUG-collegevoorzitter Jouke de Vries de plannen voor de komende vier jaar, waarin de partijen inzetten op energie, digitalisering en healthy ageing.

‘We willen graag door met de projecten uit het Akkoord’, reageert RUG-woordvoerder Jorien Bakker, die de bezuiniging van de gemeente betreurt. Of de RUG bereid is extra bij te dragen om de bezuiniging te compenseren, kon ze nog niet zeggen.

Vegan studentenclub hoopt op prijs voor beste nieuwkomer

Vegan studentenclub hoopt op prijs voor beste nieuwkomer

Wordt de Vegan Student Association uitgeroepen tot ‘beste vegan nieuwkomer’ in Nederland? De Groningse vereniging is druk stemmen aan het werven voor de Vegan Awards.
Door Saskia Jonker

De awards worden jaarlijks in zeven categorieën uitgereikt door de Nederlandse Vereniging voor Veganisme. De Vegan Student Association moet het als beste nieuwkomer opnemen tegen vijf anderen: twee eetgelegenheden, een plantaardige make-uplijn van de Hema, een vleesvervanger en een netwerk voor veganistische ondernemers.

Om er met de titel vandoor te gaan, moet de begin dit jaar opgerichte studentenvereniging de meeste stemmen zien te werven. De winnaar wordt namelijk gekozen door het publiek. Stemmen kan nog tot komende woensdag 16 oktober.

De prijsuitreiking is op 30 november in Amsterdam.

RUG wil meer internationals in besturen

Studentenverenigingen tijdens de opening van het academisch jaar. Foto Reyer Boxem

Voorstel Calimero overgenomen

RUG wil meer internationals in besturen

De RUG wil studieadviseurs inzetten om internationale studenten te stimuleren een bestuursjaar te doen. Het idee kwam van Lijst Calimero, maar het college van bestuur doet er graag aan mee.
Door Anne de Vries

Van de ruim dertigduizend studenten aan de RUG zijn er meer dan zevenduizend internationaal. Maar in raden en besturen van studentenverenigingen zijn internationals ondervertegenwoordigd, constateert fractievoorzitter Floor Buigel van Lijst Calimero. Ruim 80 procent zou bestaan uit Nederlandse studenten.

Dat moet anders, vindt Calimero, want Nederlandse studenten kunnen de belangen van internationals minder goed behartigen. ‘Wij kunnen niet door hun ogen kijken en zien wat internationale studenten meemaken in Groningen’, zegt Buigel.

Bestuursbeurs

Calimero denkt dat het doen van een bestuursjaar aantrekkelijker moet worden voor internationals en stelde daarom vorige week in de u-raad voor om hen dezelfde regeling te bieden als Nederlandse studenten. Die krijgen een bestuursbeurs en hoeven tijdens hun bestuursjaar geen college te volgen en in sommige gevallen ook geen collegegeld te betalen. Internationals moeten vanwege hun visum minimaal dertig ECTS halen.

Een ander voorstel is om studenten – Nederlands en internationaal – studiepunten te geven in ruil voor bestuurswerk. Hiervoor krijgen ze nu een certificaat van deelname, ‘maar voor bijvoorbeeld buitenlandse bedrijven is dit moeilijk te beoordelen, dus willen we daar meer context aan koppelen’, zegt Buigel.

Tot slot wil Calimero bestuurswerk meer bekendheid geven onder internationals. Daartoe willen ze onder andere studieadviseurs inzetten die hen wijzen op extracurriculaire activiteiten. ‘Zij kunnen vertellen waar je je community kan vinden en hoe je ergens kan meedoen.’

Geen studiepunten

Het college van bestuur nam alleen het laatste voorstel rechtstreeks over en beloofde een bericht te verspreiden naar alle studieadviseurs. Andere voorstellen moeten beter worden uitgewerkt, vond cvb-voorzitter Jouke de Vries in de u-raad.

Het college zei verder toe een subsidie voor internationale studenten te willen overwegen. Het geven van studiepunten gaat echter te ver.

Aantal klachten over intimidatie aan de RUG is gestegen

Vertrouwenspersoon: Mogelijk gevolg van #MeToo

Meer klachten over intimidatie aan de RUG

Studenten en medewerkers van de RUG beklagen zich vaker bij de vertrouwenspersoon van de universiteit. Vooral het aantal klachten over intimidatie is de afgelopen vier jaar toegenomen.
Door Saskia Jonker

In totaal werden afgelopen jaar 144 klachten ingediend, blijkt uit het jaarrapport van vertrouwenspersoon Marjolein Renker. Daarvan gingen er 21 over intimidatie. Een jaar eerder waren dat er nog dertien, in 2016 tien en in 2015 acht. Het gaat daarbij niet om seksuele intimidatie – dat leverde elf klachten op – maar bijvoorbeeld om verbaal geweld en ‘scientific harassment’, legt Renker uit. ‘Dat je dwarsgezeten wordt door je supervisor, bijvoorbeeld.’

#MeToo

Renker denkt dat de toename van het aantal meldingen een effect kan zijn van de #MeToo-beweging. Vijftien van de 21 klachten waren afkomstig van vrouwen. ‘Vrouwen hebben misschien eerder het gevoel dat ze kunnen zeggen: “Ik voel me hier niet prettig bij.” Daar gaat #MeToo ook over, het hoeft niet per se te gaan om seksuele intimidatie.’

Maar zij zelf heeft het afgelopen jaar flink aan haar bekendheid gewerkt, ‘dus mogelijk weten mensen mij nu gewoon beter te vinden. En de RUG besteedt ook veel aandacht aan dit onderwerp. Er zijn workshops georganiseerd, een toneelstuk en de universiteit is met een zerotolerancestatement gekomen.’

Internationals

Het totale aantal klachten lag in 2017 op 114, maar in 2016 nog op 129. Het is lastig om patronen te ontdekken in zulke relatief kleine aantallen, geeft Renker aan. Maar opvallend is wel dat een derde van de klachten – een relatief hoog aantal – afkomstig is van internationals. Van de elf klachten over seksuele intimidatie komen er zeven van studenten en medewerkers uit het buitenland.

‘Ik kan alleen maar gissen naar de oorzaak, maar ik denk dat het te maken heeft met culturele verschillen’, zegt Renker. ‘In Amerika wordt intimidatie bijvoorbeeld veel harder aangepakt. Hier zijn we toch wat meer van het wegkijken en denken we eerder: misschien lag het aan mij.’

Wat er met de klachten gebeurt, hangt af van de wensen van de indiener. ‘We vragen wat iemand zelf wil en kijken dan wat de mogelijkheden zijn. Ik kan bijvoorbeeld meegaan naar een gesprek, zelf iets doen of een ander tot actie aanzetten. Sommige mensen willen alleen een melding doen, verder niks. En ik doe niets zonder hun toestemming.’

App wijst de weg naar boek in de UB

Per verdieping wordt een plattegrond van het gebouw getoond, met pijlen die de weg wijzen.

App wijst de weg naar boek in de UB

Heb je een boek opgezocht in de catalogus van de UB, maar geen flauw idee waar je hem vervolgens precies kunt vinden? Je kunt vanaf nu de Bibliotheekapp gebruiken om de route naar de juiste studiezaal te plannen.
Door Saskia Jonker

Per verdieping wordt een plattegrond van het gebouw getoond, met pijlen die de weg wijzen. De app kan ook de route aangeven naar de dichtstbijzijnde koffiekamer, de toiletten en de printruimtes.

De app bestaat al een paar jaar, maar deze functie is nieuw. In eerste instantie kun je hem alleen gebruiken om routes te bekijken in de hoofdvestiging van de UB, niet voor de locatie op Zernike of de centrale medische bibliotheek.

Uit eten voor minder dan een tientje

Hier ga je heen als je platzak bent

Uit eten voor minder dan een tientje

Ook als student in eeuwige geldnood wil je wel eens buiten de deur eten. Geen trek in pizzatent of pastafabriek? Er zijn nog steeds eetcafés in Groningen waar je voor minder dan 10 euro een hoofdgerecht kunt krijgen. UKrant zette ze voor je op een rij.
Door Saskia Jonker

Lambik

Eetcafé Lambik is al sinds jaar en dag het toevluchtsoord voor studenten die wel gezellig uit eten willen, maar weinig te makken hebben. Kiezen wordt je makkelijk gemaakt, want de kaart is beperkt tot een wisselende daghap in de varianten vis, vlees en vega. Denk aan een hartig groentetaartje, stoofpotje of vleesspies, aangevuld met salade en aardappeltjes of rijst. Het zijn flinke borden vol, maar als je toch nog honger hebt kun je de laatste gaatjes opvullen met een toetje.

Waar: Grote Kruisstraat 73
Kosten: €9,75

Feel Good

Te veel pizza en patat gegeten de laatste tijd? Bij Feel Good serveren ze op doordeweekse dagen een vegetarische daghap waar je lijf blij van wordt: veel groente, peulvruchten, granen en meer gezonds uit de schijf van vijf. Afgelopen week stond er bijvoorbeeld risotto met pompoen en geitenkaas op het menu, Thaise groene curry en frittata met courgette, spinazie, feta en een quinoasalade. Je moet er wel vroeg bij zijn, want het dagelijkse maal wordt alleen tussen 17 en 19 uur geserveerd.

Waar: Oude Kijk in ’t Jatstraat 29
Kosten: €8,50 of koop een tienrittenkaart voor €75

Sportsbar Groningen

Voor wie het nieuwe foodcourt in de Kapteynborg te prijzig vindt, is de Sportsbar in het ACLO Sportcentrum – die tijdens de zomer een broodnodige opknapbeurt heeft gekregen – een alternatief. Vrijwel alle gerechten zijn hier minder dan een tientje. Naast de wisselende daghap – recent in prijs verlaagd van €7 naar €5,50 – staan er opties als lasagne, vis, kipsaté, noedels met gamba’s en geroosterd varkensvlees of een (vega)burger op de kaart.

Waar: Blauwborgje 16
Kosten: Daghap €5,50, andere gerechten maximaal €12,50

De Slingerij

Waar ooit de herberg van Ome Loeks te vinden was – die van ’t Peerd dat voor het Hoofdstation staat – is nu eetcafé De Slingerij gevestigd. Ze serveren hier veel ‘ouderwetse’ gerechten – paardenbiefstuk, bijvoorbeeld – en dat zie je ook terug bij de daghappen: vandaag kun je kiezen tussen kaasfondue en varkensprocureur. Er is altijd een daghap met vlees en eentje zonder en ze worden geserveerd met groente, salade en friet.

Waar: Aweg 12
Kosten: €9,50

De Stadstuin

Eetcafe De Stadstuin heeft twee locaties, eentje aan de Hereweg en eentje bij het Noorderplantsoen. Dat is best handig, want zo is er altijd wel een bij je in de buurt en je kunt bovendien kiezen uit twee verschillende daghappen, die op de website aangekondigd staan. Denk aan een kippendijspies met zoetzure tomatensaus of een schnitzel met champignonroomsaus. Het is wel een kwestie van eten wat de pot schaft, dus als er vlees op het menu staat en jij bent vegetariër, heb je pech.

Waar: Hereweg 42 en Koninginnelaan 45
Kosten: €9,95

advertentie

advertentie

Bewegend beeld van demonstrerende Aletta Jacobs ontdekt

Het hoofdbestuur van de Vereeniging van Vrouwenkiesrecht rond het vaandel. De hoed van Aletta Jacobs is net zichtbaar achter het vaandel. Foto: Nationaal Archief/Spaarnestad

Eerste filmpje in Nederland

Bewegend beeld van Aletta Jacobs ontdekt

Historicus Mark Bergsma ontdekte vorige week beelden uit 1914 van een demonstrerende Aletta Jacobs (1854-1929). Jacobs is te zien bij een betoging voor vrouwenkiesrecht in Amsterdam.
Door Paulien Plat

Bergsma vond de beelden tijdens het ontwikkelen van de tentoonstelling De Straat Op!, over honderd jaar vrouwenkiesrecht in Amsterdam. Hoewel het filmpje, waarin een demonstratie van de Vereeniging van Vrouwenkiesrecht te zien is, al bekend was, was Jacobs’ deelname relatief onbekend.

‘Ik had het filmpje al twintig keer bekeken, want het is onderdeel van de tentoonstelling’, zegt Bergsma. ‘Toen realiseerde ik me: zij móét toch ook wel in dit filmpje lopen.’

Hij pakte er foto’s bij en bekeek de filmbeelden shot voor shot. Midden in de nacht vond hij Jacobs. ‘Ik wilde het iedereen vertellen, maar ze sliepen allemaal. Toen heb ik schreeuwend een spraakmemo ingesproken voor mijn collega.’

Volgens Bergsma voegt bewegend beeld een nieuwe dimensie toe aan de historische figuur die Jacobs is. ‘Er is al heel veel fotomateriaal, maar heel weinig beeldmateriaal’, zegt Bergsma. ‘Dit is het eerste filmpje van haar in Nederland.’

Beetje kinderachtig

Toch is niet iedereen zo onder de indruk van de vondst als Bergsma. ‘Ik wist allang dat ze op dat filmpje te zien was’, zegt Mineke Bosch, Aletta Jacobs-kenner aan de RUG. Ze vindt de publiciteit om de vondst ‘een beetje kinderachtig’, omdat Jacobs maar ‘twee seconden’ te zien is.

Ook vindt Bosch dat inzoomen op Jacobs geen recht doet aan het eigenlijke beeld. ‘Als je je alleen maar focust op Jacobs, wordt de schaduw op de rest van de beweging steeds dieper. Ik vind het juist mooi om te zien dat het zo massaal was, dat er veel vrouwen aan deelnamen.’

Ornamenten Academiegebouw spoorloos verdwenen

Archieffoto van Minerva met de originele speer

Minerva houdt een bezemsteel vast

Ornamenten Academiegebouw spoorloos verdwenen

De zandstenen beelden op het Academiegebouw hebben flink te lijden gehad van oudere renovatieklussen. Niet alleen werd de speer van Minerva vervangen door een bezemsteel, ook andere ornamenten blijken spoorloos verdwenen.
Door Christien Boomsma

Bouwkundige René Bosscher, die zich bezighoudt met de historische gebouwen van de RUG, ontdekte de verdwijning tijdens het inspecteren van de gevel voor de renovatie. Minerva – de Romeinse godin van wijsheid en wetenschap – hield geen speer in haar hand, maar een bezemsteel. ‘Daarop was een omgeslagen stuk metaal vastgemaakt dat met goudverf was bespoten.’ 

Het bleek een noodoplossing.  Bij een eerdere renovatie rond 2000 ontdekten werklieden een holte in de hand van Minerva. De speer die daarin hoorde te zitten, bleek verdwenen. ‘De portiers hebben het toen opgelost met een bezemsteel’, zegt Bosscher. ‘Die is vervolgens door de aannemer aangebracht.’

Ganzenveer

Historia, hier nog met haar ganzenveer.

Tijdens een bezoek van UKrant aan de steiger met Arjen Dijkstra, hoofd van het universiteitsmuseum, bleken bovendien nog meer objecten verdwenen. Het beeld van Mathematica, op de uiterste rechtervleugel, had geen passer meer. Historia, rechts van het zolderraam, miste haar ganzenveer. Scientia, links van het raam, droeg weliswaar een fakkel, ‘maar de oorspronkelijke natuursteen fakkel is vervangen door een ijzeren variant’.

Bosscher vermoedt dat de objecten van de gevel zijn gehaald om op te knappen, maar daarna zijn zoekgeraakt. Hij wil nu proberen om zo snel mogelijk replica’s te laten smeden, maar dat zal niet meer lukken voordat de steigers worden weggehaald. ‘Een smederij zal geen tijd hebben alle onderdelen opnieuw te maken, omdat er veel vooronderzoek moet plaatsvinden naar de exacte detaillering, materiaalsoorten en afmetingen’, zegt hij.

Hoogwerker

Scientia met de later vervangen fakkel.

Wel gaat een smid metingen doen en een offerte maken.  ‘Dan kunnen we daarna overwegen de missende elementen alsnog toe te passen. Misschien dat we die dan middels een hoogwerker terug kunnen plaatsen’, zegt Bosscher. ‘Maar daarover is nu nog niets bekend.’

Overigens blijkt ook het wapen van de universiteit jarenlang de verkeerde kleur te hebben gehad. De groene vlakken – die de Ommelanden verbeelden – waren door de vorige schilders blauw geschilderd.

Wat gaat er allemaal schuil achter het steigerdoek? Dinsdag verschijnt een uitgebreid artikel op UKrant.nl over de beelden en ornamenten van het Academiegebouw.

Studenten trekken weg uit noodopvang

Bij alle drie de noodaccommodaties voor internationale studenten die nog geen kamer hebben gevonden, zijn op dit moment nog bedden beschikbaar.
Door Edward Szekeres / Vertaling Saskia Jonker

Iets meer dan een week nadat de voormalige school aan de Metaallaan is geopend als derde opvanglocatie voor studenten uit het buitenland, verlaten sommigen van hen hun tijdelijke onderkomen al weer. Maandagochtend gingen zes mensen weg uit containerflat The Village aan de Peizerweg, vertelt locatiemanager Ronald Helmig. ‘En er zijn slechts twee nieuwe mensen bij gekomen tot nu toe.’ In totaal waren er op maandag nog 32 bedden vrij.

Aan de Metaallaan zijn maar 33 van de 140 bedden bezet. ‘En het aantal studenten blijft afnemen’, zegt front office-medewerker Anne Bout.

Van de 120 huurders in de Esdoornflat besloten er 31 om hun tijdelijke contract niet te verlengen. Zij vertrokken maandag. De rest kan in het gebouw blijven wonen tot uiterlijk 9 oktober. Maar er zijn ook al vijftien nieuwe studenten die de vrijgekomen kamers hebben geboekt en de resterende plekken ‘zullen heel snel vergeven zijn’, volgens Monique Louwes van woningstichting SSH.

Crisis afgewend

Studenten in de Esdoornflat hebben kamers voor zichzelf, terwijl degenen die in de twee andere locaties verblijven de ruimte moeten delen met tientallen vreemden. Dit verklaart misschien waarom de vraag naar de Esdoornflat hoog blijft.

De verhurende partijen zijn er in elk geval van overtuigd dat de kamercrisis van vorig jaar deze keer is afgewend. ‘We willen de Metaallaan in de eerste week van oktober sluiten en we zijn er zeker van dat alle studenten dan zijn verhuisd’, zegt Bout.

Volgens Louwes komen er bij de SSH over de gehele linie minder vragen binnen over kamers. ‘We denken niet dat er eind oktober nog mensen zonder permanente kamer zitten.’

Ronald Helmig van The Village is daar niet zo zeker van. Hij verwacht nog een toestroom van studenten op zoek naar een tijdelijk onderkomen. ‘Waar moeten ze anders naartoe als de Metaallaan en de Esdoornflat sluiten?’

Omgebouwd

De containerflat blijft het langste open van de drie noodaccommodaties, tot 26 oktober. Daarna wordt de grootste slaapzaal omgebouwd tot een tentamenhal voor de universiteit. ‘Helaas kunnen we de deadline niet verlengen’, zegt Helmig.

Voor studenten die nog geen vaste plek gevonden hebben, heerst onzekerheid. ‘We vinden het gemeenschapsgevoel hier erg leuk’, zegt Christiaan Senior (23), die aan de Metaallaan woont.

De student kunst, cultuur en media kijkt lachend toe terwijl zijn twee kamergenoten met elkaar stoeien. ‘Je kunt niet te kritisch zijn. Maar ik heb alleen kamers gevonden die vanaf december vrij zijn. Ik weet niet waar ik in de tussentijd heen moet.’

Welcome Walk maakt internationals wegwijs

Afgelopen weekend was de allereerste Welcome Walk voor internationale studenten, bedoeld om hen kennis te laten maken met hun wijk. Erasmus-student Isha Lahiri liep mee. ‘Ik had geen idee dat dit hier allemaal was.’  
Door Isha Lahiri / Vertaling Saskia Jonker 

Twee weken geleden kwam ik in Groningen aan en sindsdien liep ik hier nogal beduusd rond, in een nieuw land waar zelfs de gewone, dagelijkse dingen vreemd voor me zijn. Dus was ik blij om te horen dat er nu Welcome Walks georganiseerd worden voor internationale studenten zoals ik, georganiseerd door City Central Groningen en GroningenLife. Ik besloot mee te lopen met de eerste wandeling, die door Selwerd voerde. Wat zou er te ontdekken zijn over mijn wijk?  

Na wat verwarring over waar we geacht werden onze gidsen te ontmoeten, vonden we RUG-masterstudenten Rianne Kleefman en Moniek Smit voor de studentenflat aan de Kornoeljestraat. Ondertussen was ik met mijn mede-wandelaars in gesprek geraakt en hadden we tot onze vreugde ontdekt dat een aantal van ons in hetzelfde gebouw of in dezelfde straat woont. Tegen de tijd dat we aan de Welcome Walk begonnen, voelde het al alsof we vrienden waren. 

Praktische problemen

Rianne en Moniek gaven ons eerst wat informatie over het leven in Groningen en over de praktische problemen waar je als nieuwkomer tegenaan loopt, zoals:

We begonnen de tour met een bezoek aan een aantal mooie kerken in de buurt, de lokale moskee en winkelcentrum Selwerd. Onze gidsen legden uit dat je in het winkelcentrum goed terecht kunt voor internationale boodschappen, om een tweedehands fiets te kopen en om je fiets te laten repareren voor een redelijke prijs.

Rianne en Moniek deden echt hun best om ons nieuwe internationals actief te laten worden in onze buurt, buiten de bubbel van het universiteitsleven. Ze namen ons mee naar Wijkcentrum De Berk, een buurtbibliotheek en een sportcomplex. Ik was verrast dat er in Selwerd zoveel betaalbare manieren zijn om mensen te ontmoeten. Dat had ik zelf nooit ontdekt: je kunt er sporten, meedoen aan groepsactiviteiten en zelf taallessen volgen. 

Lotte Hahn, een Duitse uitwisselingsstudent die ook meeliep, was erg opgetogen toen ze hoorde dat ze zich kan aanmelden bij lokale sportclubs. ‘Ik ben dol op sporten en als je naar een sportcomplex in je eigen buurt gaat, leer je daar mensen kennen en voel je je meer thuis.’ 

Zelfvertrouwen

De tour eindigde met een drankje bij De Duindoorn, een nieuw buurtrestaurant op de begane grond van studentenflat Dragant dat deze maandag officieel opent. Je kunt er betaalbaar eten en drinken uit allerlei landen krijgen, en ook meerdere vegetarische en veganistische gerechten. De wifi is er gratis en de sfeer is gezellig. 

Terwijl ik mijn nieuwe buren praatte, realiseerde ik me dat ik in één middag van een verdwaasde student was veranderd in iemand die niet alleen de weg kan vinden in haar buurt, maar ook vol zelfvertrouwen een nieuw restaurant kan aanraden aan anderen en boeken kan lenen in mijn lokale bibliotheek. 

Dus ja, ik zou de Welcome Walk zeker aanraden aan elke internationale student. De volgende wandeling in Selwerd is op 14 september. Je kunt je er voor aanmelden via de website van City Central. Later dit jaar gaan er ook nog wandelingen door Paddepoel van start.